Category Archives: شانۆیی – Şano

خەمی نان و خەونی ئازادی / کەشکۆڵی یەکەم

Untitled

خەمی نان و خەونی ئازادی

 کەشکۆڵی یەکەم

 کۆمەڵە بابەتێکی ھونەری و ئەدەبی

چاپی یەکەم – ئایاری ٢٠١٣

بۆ خوێندنەوەی لە ئینتەرنێت، كرتە لەسەر ئەم بەستەرەی خوارەوە بكە

Xemi Nan & Xewni Azadi-Online-Version

بۆ داگرتن و چاپكردنی لەسەر كاخەز، كرتە لەسەر ئەم بەستەرە بكە

Xemi Nan & Xewni Azadi-Print-Version

ژیان بەبێ ڕەخنە، جەستەی بێگیانە،

ڕەخنەش بەبێ لۆجیك، وڕێنەی نەزانە

خوێنەرانی هێژا، ئەم كەشكۆڵەی بەردەستتان، كۆمەڵێك بابەت دەگرێتە خۆی، كە لە شێوەی (هۆنراوە و هەڵبەست و پەخشان و تەنز و چیرۆك و شانۆیی)دا داڕێژراون یا ڕاستر بڵێم لەدایكبوون، چونكە كەمترین ڕۆڵی ئاگاهانەم لە شێوەپێدانیاندا گێڕاوە، ئەمەش بۆ سرووشبوونیان ناگەڕێتەوە، بەڵكو بۆ سەرهەڵدانی ساتەكی ئەو هەستانە دەگەڕێتەوە، كە بەرهەمی بەریەككەوتنی خەیاڵی خۆزگەكانی من و وێنە كەتوارییەكانی ژیانی ڕۆژانەن و منیان ناچار بە نووسینەوەیان كردووە.

ڕاستییەكەی من نازانم تا چەندێك ئەم بابەتانە (هۆنراوە و هەڵبەست و پەخشان یا تەنز و چیرۆك و شانۆیی)ن، ئامانجیشم لە بڵاوكردنەوەیان چ پێشتر بە شێوەی تاك و تەرا و چ لە ئێستادا وەك كەشكۆڵێك تەنیا پاراستنیانە لە فەوتان، تاوەكو وەك كەشكۆڵە بەراییەكانیان بەسەرنەیێت، كە لە كیمیابارانەكەی هەڵەبجە و ئاوارەییدا فەوتان یا ڕاستر بێڵم لەلای هاوەڵانی نادەربەست فەوتان یا لە ماڵی خۆماندا دزران [مەبەستم لە دزین، ئەوەیە، كاتێك پاش كیمیابارانەكە لە نەخۆشانەیەكی تاران دەرچووم و گەڕامەوە بۆ هەڵەبجە، دیتم كە دزێكی شارەزا پەرتووكانی منی لە هەوشەی ماڵەكەماندا پڕش و بڵاوكردووەتەوە و ئەوەی ویستوویەتی، بردوویەتی، كە دوو شت بوون؛ یەكەم ئەرشیڤی نووسینەكانم، دووەم، كۆمەڵێك نامەی دڵداری خۆم و كیژە ھاوسێكەمان (شەپۆل). دزی شارەزا، نەك هەر ئەو شتانەی لێدزیبووم، بەڵكو پەرتووكانیشمی دڕاندبوون و خستبوونییە بەرباران].

خوێنەرانی هێژا، وەك لەتەك بڵاوكردنەوەی سەرلەنوێی هەندێك لەم نووسینانەدا ئاماژەمپێداوە، ئەم نووسینانە لە ڕووی ڕێنووس و داڕشتنەوە، هەندێك چاكسازیم تێداكردوون، بەڵام بە هیچ شێوەیەك دەستكاری ناوەڕۆك و ڕوانگەی جارانی خۆم نەركردووە، خوێنەری هێژا دەتوانێت بەراوردی ئەم نۆژەنكراوانە و دەقی بڵاوكراوەیان لە ژمارەكانی گۆڤاری (پاژێی هونەریی ژیلەمۆ) و گۆڤاری (ڕۆشنبیریی دالیان)دا بكات.

بەڕێزانم، دیاری شوان هاڵەكۆكە و ئەوەی ناپەسەندی دەبینێت یا سەرنجی لەسەری هەیە، ئەوا لە ئاستی ڕەخنەی هونەرییدا وەك گوندییەك لە ئاست میواندا دەستبەسنگەوە دەوەستم و پڕ بەدڵ خۆشهاتنی لێدەكەم، كە دەڵێم ڕەخنەی هونەریی، مەبەستم ئەوەیە، كە كاتم بۆ خوێنندنەوەی ئەو بۆچوونانە نییە، كە گەڕانەوەی نووسەران بۆ سەر نەزمە كۆنەكەی سەروەری چینایەتی و بە كۆتایی مێژوو هەژماردنی ئەو نەزمە بە گۆڕان دەزانن، چونكە من گۆڕان لە پشتكردنە ناهەمواری و ناتەبایی و نایەكسانی و نادادوەریی و سەروەرییدا دەبینم، بەواتایەكی دیكە، من گۆڕان لەوەدا دەبینم كە مرۆڤ یا تاكی كۆمەڵگە چەند توانیویەتی واز لە وابەستەیی سیستەمە ڕامیارییەكان، یاسا دەستكردەكان، ڕێكخستنە قوچكەییەكان، پەیوەندییە بازرگانییەكان، بەڕێوەبەرایەتییە سەروو خەڵكییەكان، كەڵەكایی پارتە ڕامیارییەكان و مشەخۆرە ڕامیارپیەكان، بھێنێت و بگەڕێتەوە باوەشی سروشت و سروشتیبوونی خۆی و ھوشیارانە ھەنگاوی بۆ ڕێكخستنی كۆمەڵگە لەسەر نەزمی سروشتی و بەپشتبەستن بە یاسا سروشتییەكان و ڕێكخستنی ئاسۆیی لەسەر بنەمای پەیوەندییە ئازادە كۆمەڵایەتییەكان، كە بنەمایان دابینكردنی ئازادی و یەكسانی و دادپەروەریی كۆمەڵایەتی بێت بۆ تاك و تاك پێوەربێت نەك نەتەوە و ئایین و نەژاد و ڕەگەز و كولتوور و خێڵ و دەستەبژێربوون.

نەوتراو نەمێنت ، لەبەرئەوەی كە دژی ناوبانگ و پەخشانكردنی وێنە و پاڵەوانسازیی چێكردنم بۆ خۆ، بۆ ئەو ئازیزانەی كە لە نزیكەوە نامناسن، تەنیا دەتوانم بڵێم؛ من كەسێكی گوندی، ڕۆڵەی بەوەفای دایكە سروشت و پارێزەری ژینگە و دۆستی ئاژەڵانم، لە ڕووی ھزرییەوە ساڵی ١٩٨٣ بە پەیوەندی (كۆمەڵەی ڕەنجدەرانی كوردستان)ەوە وەك سۆشیالیستخوازێك كەوتوومەتە چالاكی و پاش سێ ساڵ كەوتوومەتە ژێر كارایی (كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستانی ئێران) و شان بە شانی گۆڕانەكانی نێو ئەو ڕێكخراوە، منیش لە گۆڕاندابووم و ساڵی ١٩٩١ پاش ڕاپەڕین بە ڕێكخراوی (ڕەوتی كۆمونیست)ەوە پەیوەستبووم و بە چەند مانگ پێش بە پارتبوونی ئەو ڕێكخراوە وازملێیھێناوە و تا ئەمڕۆكە كەسێكی سەربەخۆم و واوەتر لەوەش دژایەتی ھەموو ڕێكخراوێكی ڕامیاریی، ھەموو جۆرە دەسەڵات و بەڕێوەبەرایەتییەكی ڕامیاریی و دژی ھەموو یاسا و نەزم و پێكھاتەیەكی ڕامیاریی و دژی ناوبانگ و پیشە و بەرتەریی ڕامیارییم.

بەدڵنیاییەوە، ئەگەر لە ئێستادا ھەندێك لەم بابەتانەم بنووسینایە، یا نەمدەنووسین یا بە شێوەیەكی دیكە دامدەڕشتن. بەڵام ئەمە ناكاتە ئەوەی كە لێرەدا بڵاویاننەكەمەوە و بە ھی خۆمیان نەزانم، بەپێچەوانەوە ھەر یەكە لەو بابەتانە، گەواھی ڕەوتی گۆڕانی ھزر و گەشەی توانا و پێگەیینی سەلیقەی من نیشاندەدەن و وەك منداڵانی دایك و بابێك ئاوان، كە ھیچ كات دایك و بابی ھوشیار و بڕوابەخۆبوو، ناتوانن بڵێن، ئەم منداڵانەمان لەو منداڵانەمان زیاتر خۆشدەوێن، لەبەرئەوەی ئەمان جوانتر یا زیرەكتر یا ئازاتر و خرپنترن و ئەوانی دیكە زیندەبەچاڵدەكەین، لەبەرئەوەی كە وەك ئەمانەی دیكە نین!

بۆ كەسێك، كە نووسین بە چەكی خەبات و بیركردنەوە بە پەیژەی سەرەكوتن بەرەو لوتكەی ھوشیاریی بزانێت، لەوەش دڵنیاییە، كە نووسەربوونیش وەك ھەر بوونێكی دیكە، لە چۆنیەتی گەشە و قۆناخەكانی گەورەبوونی خودی مرۆڤ دەچێت، كە ھیچ كەس پێش لەدایكبوون ناگری و ھیچ كەس پێش سنگەخشكێ، دارەدارە ناكات و ھیچ كەس پێش پیری، دەركی  بایەخ و خۆشی ڕۆژانی لاوێتی و بەگوڕوتینی ناكات و نازانێت، ئەگەر ھەڵچوون و داچوونەكانی سەردەمی منداڵی و ھەرزەكاریی و لاوێتی نەبوونایە، نەیدەتوانی ببێتە پیرێكی دانا، ھەر ئاواش نووسەر بەبێ نووسینی نووسینە لاوازەكانی و كەڵەكەبوونی ئەزموون، نابێتە نووسەرێك، كە بەخۆی ڕۆژگارێك چێژ لە خوێندنەوەی نووسینەكانی خۆی بەرێت و بە ڕەخنەی خوێنەرانی دڵخۆشبێت.

ھەژێن

١١ی ئۆكتۆبەری  ٢٠١٣

 


 

Jyan bebê Rexne, Cestey bêgyane,

Rexneş bebê Locîk, Wrrêney nezane

Xwêneranî hêja, em Keşkolley berdesttan, komellêk Babet degrête xoy, ke le şêwey (Honrawe û Hellbest û Pexşan û Teniz û Çîrok û Şanoyî)da darrêjrawn ya rastir bllêm ledaykbûn, çunke kemtirîn Rollî agahanem le şêwepêdanyanda gêrrawe, emeş bo Srûşbûnyan nagerrêtewe, bellku bo serhelldanî satekî ew Hestane degerrêtewe, ke berhemî beryekkewtinî Xeyallî Xozgekanî min û Wêne ketwarîyekanî Jyanî Rojanen û minyan naçar be Nûsîneweyan kirduwe.

Rastîyekey min nazanim ta çendêk em Babetane (Honrawe û Hellbest û Pexşan ya Teniz û Çîrok û Şanoyî)n, amancîşm le bllawkirdneweyan çi pêştir be şêwey Tak û tera û çi le êstada wek keşkollêk tenya parastinyane le fewtan, taweku wek keşkolle berayyekanyan beserneyêt, ke le Kîmyabaranekey Hellebce û awareyîda fewtan ya rastir bêllm lelay Hawellanî naderbest fewtan ya le Mallî xomanda dizran [mebestim le dzîn, eweye, katêk paş Kîmyabaraneke le nexoşaneyekî taran derçûm û gerramewe bo Hellebce, dîtim ke Dzêkî şareza Pertûkanî mnî le Hewşey Mallekemanda prriş û bllawkirduwetewe û ewey wîstûyetî, birdûyetî, ke dû şit bûn; yekem Erşîvî Nûsînekanim, duwem, komellêk Namey Dilldarî xom û Kîje Hawsêkeman (Şepol). Dzî şareza, nek her ew ştaney lêdzîbûm, bellku Pertûkanîşmî drrandibûn û xistbûnye ber Baran].

Xwêneranî hêja, wek letek bllawkirdnewey serlenwêy hendêk lem Nûsînaneda amajempêdawe, em Nûsînane le rûy Rênûs û Darriştnewe, hendêk çaksazîm têdakridûn, bellam behîç şêweyek destkarî Nawerrok û Rwangey caranî xom nerkirduwe, Xwênerî hêja detwanêt berawridî em nojenkrawane û Deqî bllawkraweyan le jmarekanî Govarî (pajêy hunerîy Jîlemo) û Govarî (roşnibîrîy Dalyan)da bkat.

Berrêzanim dyarî Şwan Hallekoke û ewy napesendî debînêt ya sernicî leserî heye, ewa le astî Rexney hunerîyda wek Gundîyek le ast Mîwanda dest be Singewe dewestim û pirr be Dill xoşhatnî lêdekem, ke dellêm Rexney hunerî, mebestim eweye, ke katim bo xwênindnewey ew boçûnane nîye, ke gerranewey Nûseran bo ser Nezme konekey Serwerî Çînayetî û be kotayî Mêjû hejmardinî ew Nezme be Gorran dezanin, çunke min Gorran le piştkirdne Nahemwarî û Natebayî û nayeksanî û Nadadwerîy û Serwerîyda debînim, bewatayekî dîke, min Gorran leweda debînim ke Mrov ya Takî Komellge çend twanîwyetî waz le wabesteyî Sîsteme Ramyarîyekan, Yasa destkirdekan, Rêkxistne quçkeyyekan, Peywendîye bazirganîyekan, Berrêweberayetîye serû Xellkîyekan, kellekayî Parte Ramyarîyekan û Mşexore Ramyarpyekan, bhênêt û bgerrêtewe Baweşî Sruşt û Sruştîbûnî xoy û huşyarane Hengawî bo rêkxistinî Komellge leser Nezmî Sruştî û bepiştbestin be Yasa Sruştîyekan û rêkxistinî asoyî leser bnemay Peywendîye azade Komellayetîyekan, ke bnemayan dabînkirdnî Azadî û Yeksanî û Dadperwerîy Komellayetî bêt bo Tak û Tak pêwerbêt nek Netewe û Ayîn û Nejad û Regez û Kultûr û Xêll û Destebjêrbûn.

Newtraw nemênt,, leberewey ke djî Nawbang û pexşankirdnî Wêne û pallewansazîy çêkirdnim bo xo, bo ew Azîzaney ke le nzîkewe namnasn, tenya detwanim bllêm; min Kesêkî Gundî, Rolley bewefay Dayke Sruşt û parêzerî Jînge û Dostî Ajellanim, le rûy Hizrîyewe Sallî 1983 be Peywendî (Kommelley Rencderanî Kurdistan)ewe wek Soşyalîst-iXwazêk kewtûmete çalakî û paş sê Sall kewtûmete jêr karayî (Kommelley Zehmetkêşanî Kurdistanî Êran) û şan be şanî Gorranekanî nêw ew Rêkixrawe, mnîş le Gorrandabûm û Sallî 1991 paş Raperrîn be Rêkixrawî (Rewtî Komunîst)ewe peywestibûm û be çend Mang pêş be Partibûnî ew Rêkixrawe wazmilêyhênawe û ta emrroke Kesêkî Serbexom û wawetir leweş djayetî hemû Rêkixrawêkî Ramyarîy, hemû core Desellat û Berrêweberayetîyekî Ramyarîy û djî hemû Yasa û Nezm û Pêkhateyekî Ramyarîy û djî Nawbang û pîşe û berterîy Ramyarîym.

Bedillnyayyewe, eger le êstada hendêk lem Babetanem bnûsînaye, bedillnyayyewe ya nemdenûsîn ya be şêweyekî dîke damderriştin. Bellam eme nakate ewey ke lêreda bllawyannekemewe û behî xomyan nezanim, bepêçewanewe her yeke lew Babetane, gewahî Rewtî Gorranî Hzir û geşey Twana û pêgeyînî Selîqey min nîşandeden û wek Mindallanî Dayk û Babêk awan, ke hîç kat Dayk û Babî huşyar û birrwabexobû, natwanin bllên, em Mindallaneman lew Mindallaneman zyatir xoşdewên, leberewey eman cwantir ya zîrektir ya azatir û xirpintrin û ewanî dîke zîndebeçalldekeyn, lebereewey ke wek emaney dîke nîn !

Bo Kesêk, ke Nûsîn be çekî Xebat û bîrkirdnewe be peyjey serekutin berew Lutkey Huşyarîy bzanêt, leweş dillnyayye, ke Nûserbûnîş wek her Bûnêkî dîke, le çonyetî geşe û Qonaxekanî gewrebûnî xudî Mrov deçêt, ke hîç Kes pêş ledaykbûn nagrî û hîç Kes pêş Singexşikê, Daredare nakat û hîç Kes pêş pîrî, derkî  bayex û xoşî Rojanî lawêtî û begurrutînî nakat û nazanêt, eger hellçûn û daçûnekanî serdemî Mindallî û Herzekarîy û Lawêtî nebûnaye, neydetwanî bbête Pîrêkî dana, her awaş Nûser bebê Nûsînî Nûsîne lawazekanî û kellekebûnî Ezmûn, nabête Nûserêk, ke bexoy Rojgarêk çêj le xwêndnewey Nûsînekanî xoy berêt û be Rexney Xwêneranî dillxoşbêt.

 

Hejên

11î  Oktoberî 2013

Advertisements

سورانەی سەردەم

سورانەی سەردەم

شوێن : ژوورێكی ئاسایی، لە‌‌لای ڕاستەوە لاوێك لە‌سە‌ر كورسییە‌ك، لەبەردەم مێزێكی نووسین دانیشتووە، گلۆپێك لە ‌ڕاسە‌ری كزدە‌سووتێت. لە‌لای چەپەوە تابلۆ‌یەكی كیمیابارانی هەڵەبجە و ئەنفال هەڵواسراوە و دەزگەیەكی تێلە‌فۆن بە‌رچاودە‌كە‌وێت. ‌[موزیكێكی ئارام دێتەگوێ] لاوە‌كە‌ نووقمی دە‌ریای خە‌یاڵ بووە و چاوی بڕیوە‌تە‌ خاڵێك لە‌سەر دیوارە‌كەی بە‌رامبە‌ری. سە‌رێكی پێنووسە‌كەی بە‌ددان گرتووە ‌و بە‌دە‌ستی یاری بە ‌پێنووسە‌كە‌‌ دە‌كات. [لە‌م بارە‌دا ماوە‌یە‌ك دە‌مێنێتە‌وە‌] لە‌پڕ وە‌ك لە‌ خە‌و ڕابووبێت، دە‌ستێك بە ‌پرچە ئالۆزكاوە‌كە‌یدا دەھێنێت و سە‌یری دیوارە‌كانی دە‌ورو‌بە‌ری دە‌كات ‌و وەك پەسەندكردنی ئەوەی بە خەیاڵیدادێت، سە‌ری دە‌لە‌قێنێت.

وە‌ك گرێكوێرە‌ی كردبێتە‌وە، بە‌پرتاو پێنووسە‌كە‌ی دە‌گرێتە دە‌ست‌ و دە‌ستبە‌نووسیندە‌كات. لە‌تەك داڕشتنی وشە و ڕستە‌كان دە‌ستە‌كە‌ی دیكەی گرمۆڵەدە‌كات ‌و گرژی دە‌روونی لە‌هێڵەكانی نێوچەوانیدا دە‌ردە‌كە‌وێت، چە‌ندجارێك شتێك دە‌نووسێت و پە‌رە‌ كاخە‌زە‌كان دە‌دڕێنێت، [هە‌ستانە‌وە‌یە‌كی كتوپر، چە‌ند جار هاتووچوون لە‌م سە‌رە‌وە‌ بۆ ئە‌وسە‌ری ژوورە‌كە]‌. لە‌پڕ بزە‌یە‌ك هێڵە‌گرژە‌كانی نێوچە‌وانی دە‌سڕێتە‌وە، هە‌ردوو دە‌ستی بە‌هێمای دۆزینە‌وە‌ی شتێك پێكدادە‌دات. لە ‌شێوە‌ی سە‌مادا لە‌ دە‌وری خۆی دە‌سوڕێتە‌وە‌ و دووبارە‌ پێنووسە‌كە‌ی دە‌گرێتە‌وە‌دە‌ست. لەتەك بە‌رزبوونە‌وە‌ی موزیكە‌كە ڕەوتی نووسینەكەی خێراتر دەبێت، هە‌روە‌ك ئەوەی كە لە‌سە‌ر ئاوازی موزیكە خەریكی ھۆنینەوەی ئارە‌زووە‌كانی بێت.

[لەپڕ زە‌نگی تێلە‌فۆن ڕایدە‌چڵە‌كێنێت، وە‌ك ئەوەی دە‌مێك بێت، كە چاوە‌ڕێی ئە‌و زە‌نگە‌ بێت، بە‌پە‌لە خۆی دە‌گە‌یێنێتە‌ لای تێلە‌فۆنە‌كە]

لا‌وە‌كە : بە‌ڵێ. ئارام [ دە‌نگی ‌كچێك ] دەبیسترێت

دەنگەكە : ئە‌لو .. ئە‌لو ( دە‌نگە‌كە دوور دیارە)

ئارام : [ پاش هە‌ڵوێستە‌یە‌كی كورت، وە‌ك بڵێی دە‌نگە‌كە ناناسێت]

دەنگەكە : ئە‌لو .. ئارام

ئارام‌ : [ وەك بوژانەوەیەك، بەخۆیدا دێتەوە] : ئازیز گیان تۆیت، ‌چۆنیت، گوڵە‌كە‌م‌؟ ئە‌وە لە‌كوێوە، كچی ئاسمان؟

دەنگەكە : لێرە‌م.

ئارام : [ئارامی لێهەڵدەگیرێت، بە‌دە‌م دووانە‌وە هاتووچۆ دە‌كا و دە‌ست ڕادە‌وە‌شێنێت] لێرە ! چۆن هاتی، كەی؟

دەنگەكە : ئە‌وە‌ چی دە‌ڵێی ! من لێرە‌م، لە‌ سولێمانی.

ئارام : [ دووبارە دەگەڕێتەوە سەرباری پێشووی] خە‌نی بووم، وامزانی …

دەنگەكە : واتزانی چی، ئە‌ی بڕیار نییە، خۆت بەدوامدا بێیتە‌وە ؟

ئارام‌ : ئای بە‌دبە‌ختی، خۆ منت كوشت، نە‌دە‌نگ ‌و نە‌ڕە‌نگ !

دەنگەكە : لە خۆت بپرسە، من هە‌ردە‌م چاوە‌ڕێم. كە‌چی تۆش، دەڵیی ئێمە‌ت لە‌بیرنە‌ماوە ؟

ئارام : ئەمە چییە؟ من بە‌ردە‌وام نامەت بۆ دە‌نووسم، ئاگادارت دە‌كەمەوە كە ‌بۆچی نە‌هاتوومەتەوە. ئاخر سە‌فە‌ر بووە بە یاری قومار و من ناتوانم. خۆت دە‌زانیت هە‌ر ڕۆژە‌ و لە‌شكری وڵاتێك كێشدە‌كە‌نە سولەیمانی و هە‌ولێر، تۆ دە‌توانی تە‌نیا سە‌فە‌ربكە‌ی.

دەنگە‌كە : چۆن ، لەتەك كێ ؟ دەڵێی لەبیرتچووە، كە لێرە كچ بۆی نییە تەنیا سەفەربكات، یاسا ڕێگەنادات !

ئارام : ئاخ، لەتەك كەسێك دەربازبە، من بەخۆم لە‌م بە‌ری سنوور چاوە‌ڕێت دە‌كە‌م …

دەنگە‌كە : ئاخر من چۆن لە‌و هە‌موو بازرگە‌ و ڕاوە‌تاژییە ڕزگارمدە‌بێت ؟

ئارام : تۆش وە‌ك هەمووان، دە‌بێت سوورانە بدە‌ی. پێمبڵێ، ئێستاكە چ دە‌كە‌ی‌، ورە‌ی جارانت ماوە؟ لە ئەتك ‌‌و ڕادوونانی جەنگی نێوخۆدا بەرنەكەووتوی ؟

دەنگە‌كە : تا ئێستاكە نا، بەڵام وە‌ختە شێتبم. بەگیانی تۆ لە‌مە زیاتر توانام نییە. وە‌رە ڕزگارمبكە ! دووری تۆ و شە‌ڕ و شۆڕ. هە‌موو ڕۆژێك لە‌ ڕێی كارگە تا دە‌گە‌مە‌وە ماڵ، چاوە‌ڕوانی مە‌رگ دە‌كە‌م. ئاخر تۆ نازانی بارودۆخە‌كە چۆنە‌! هە‌ر كە‌سە ‌و خوا‌خوایە‌تی دە‌رچێ ‌و ڕزگاریبێت. بە‌ڵام توانای دە‌وێت. تۆ بۆم بنووسە، من چیبكە‌م، چۆن بگە‌مە لای تۆ‌؟ بە‌س تە‌نیا جارێكی دیكە بتبینمە‌وە‌. ئیدی ھیچم ناوێت. شادومان دە‌بم، گە‌ر لە ئامێزی تۆدا بمرم. ئای لە تەنیایی و خۆخواردنەوە. خەیاڵ، تاسەم ناشكێنێت. وەختە لە ئاگری …. دەسووتێم و ئاگر لەبیرەوەرییەكانم بەردەدات. ڕۆژانە هەزاران جار حەزەكانم زیندەبەچاڵدەكەم و جەلادی عیشق كفنیان بەباڵادەبرێت و بایەقوشێك بە منارەی مزگەوتێكەوە وێرد و ستایشی بێگەردییان دەخوێنێت. چ ڕۆژگارێكە تێیكەوتین ؟

ئارام : خۆت ڕاگرە، من لە تۆ خراپتر. ئاخر ئە‌گە‌ر تۆ دێوە‌زمە‌ی تە‌نیایی خەریكبێت ڕاوتبكات، ئە‌وا منی قووت داوە! من لە‌ هە‌ناو‌یدا شە‌ڕی هاتنەدە‌رە‌وە دە‌كە‌م، لەتەك نائومێدی دەست و پەنجە نەرمدەكەم. دڵنیابە گوڵەگیان! من لە‌ تۆ حاڵم شڕترە. مە‌گە‌ر بگەیتە لام بۆتی باسكە‌‌م، بێتۆیی واتای چییە! خە‌می تۆ و باری ئە‌و خە‌ڵكە‌، خە‌وی لێزڕاندووم. (٣١)ی ئاب‌ تە‌مابڕتبووم‌. بە‌ڵام هیوام پێتە ئە‌م جارە‌ش دە‌ستبخە‌ینە‌وە نێودە‌ستی یەك، تا لە‌ شە‌وێكی بێهاوتادا لە‌بە‌ر ڕووناكی مانگەشە‌ودا، لە كەناری ڕووباری (ڕاین) خەمەكان بدەینەدەم شەپۆلە سەرشێت و یاخییەكان، قاقڕی ئەم ساڵانە بە ماچ پاراوبێ و سێبەری لێكئاڵاومان بەدەم جریوەی ئەستێرەكانەوە سە‌مابكا و دەنگدانەوەی قاقای پێكە‌نینمان سنوورە‌كان ببڕێت.

دەنگە‌كە : چییە دە‌ڵێی بووی بە‌ ھۆنەر‌‌؟ ئای كە ‌نامە‌كانت‌ چە‌ندە ئارامبە‌خشن.
ئارام : كچێ ئاخر ئە‌وینی تۆ مرۆڤ دە‌كاتە باڵدارێكی بەرزەفڕ. هە‌میشە لە‌ هۆشمدا ئاوازی دوانت موزیكێكی جادوویییە و وشە‌كان لە‌ مێشكمدا دانە‌دانە دەهۆنێتە‌وە، دەنگت لە گوێمدا دەنگدەداتەوە و كێش ‌و سە‌روا بە خەیاڵەكانم دە‌بە‌خشێت. تە‌نیا كاتێ ئارامدە‌بم، كە خە‌یاڵ لە‌ دە‌ریای یادگارییە‌كانتاندا نووقممدە‌كات. پێكە‌نینە سادە‌كە‌ت، مە‌رگێگی ئارا‌مە بۆ ژانەكانی دە‌روونم.
دەنگە‌كە : زوو زوو نامە‌م بۆ بنووسە، تا بزانم چیبكە‌م !

ئارام : بەچاوان. هە‌ر ئاواش دە‌بێ. تۆ بە‌زووترین كات دە‌ربچیت، ئاخر بۆی هە‌یە‌ خواكانی سە‌رزە‌وی دە‌رگەكان دابخە‌ن. ئە‌وساكە دە‌بینە ئە‌كتە‌رێكی شێت لە شانۆگە‌رییە‌كی خە‌مناكدا.

دە‌ی ئازیزەكەم دوو وشە لە ‌دە‌رە‌وە‌ی یاساكان بە‌ گوێمدا بچرپێنە، تا‌وە‌كو ئە‌م شە‌و بە ‌یادی جاران لە سەرمە‌ستیدا سە‌رخە‌وێك بشكێنم.

دەنگە‌كە : گیانەكەم خۆشمدە‌وێی هە‌ر لە‌ سنوورە‌كان دە‌ربازبم، ئە‌وساكە هە‌موو شە‌وێ پێش لەجووڵە‌كە‌وتنی پێڵوە‌كانمان، ئە‌م ڕۆژانەی ڕەبەنی لە‌بیری خۆمان بە‌رینە‌وە ‌و تۆش پارچە هۆنراوە‌یە‌كم لە‌گردنبكە‌ی. هەموو ڕۆژێك بەر لە چوونەسەركار بەگزنگی ‌بە‌یاندا ماچم بۆ بە‌ڕێبكە. شە‌و‌باش خە‌وێكی ئاسوودە و دوور لە جەنجاڵیی ژیان.

ئارام : زۆر سوپاس ئازیزە‌كە‌م‌، ژێی یادگارییە‌كانت تێر ژەنیمە‌وە و بە ‌ئاوازە‌ی ئەوین مە‌ستت‌كردم. شە‌وێكی شاد و خە‌وێكی دوور لە‌ ترس .

[تێلەفۆنەكە دادەنێتەوە و بەهەنگاوی خێرا دێت و دەچێت. ئاهێك هە‌ڵدە‌كێشێت، لە‌ باری سە‌مادا لە‌سە‌ر یە‌ك لاق وەردە‌سووڕێ‌ و بە‌رە‌و تێلە‌فۆنە‌كە دە‌چێتە‌وە] :
ئای كە‌ ژیان چە‌ندە‌ دژوارە. دە‌ست بۆ هە‌ر شتێك دە‌بە‌ی، وە‌كو‌مار پێتە‌وەدە‌دات ‌و ویستە‌كان جوانە‌مە‌رگدە‌كات. تە‌نیا ژیان هە‌رزانە، ژیان، ژیان، ژیان..

[دووبارە‌ لەبەردەم مێزە‌كە‌ دادە‌نیشێتە‌وە‌ و پێنووسە‌كە بە دە‌ستە‌وەدە‌گرێت و ‌سە‌ر‌هە‌ڵدە‌بڕێت]

نا، نا‌توانم بخە‌وم. ئاخر ژاندە‌مگرێ، ژان .. ژانی … [ دە‌ست بە نووسین دە‌كاتە‌وە .. لە ‌دڵی خۆیدا … ]

” ژانی خە‌یاڵێكی دیكە …. سواری ئە‌سپەشێی خۆزگە یاخییە‌كان دە‌بمە‌وە. ئە‌م جارە لە ‌پێدە‌شتێكی دیكە‌وە. لە هە‌ورازێكی‌ دیكە‌وە، دێمەوە كیشوە‌رە‌كە‌ی ئێوە.
سنوور لە ‌دوای سنوور دە‌بڕم، هە‌رچی سە‌ربازی چە‌قیندراوە، چەكی پێدادەنێم. تا جێژووانە‌كە‌ی جاران، خۆم تاودە‌دە‌م. بۆ ساتێك وە‌ك مناڵێكی برسی، لە‌ شیلاوی ئە‌وین تێر‌دە‌خۆمە‌وە. مە‌ستئاسا ئارام ئارام لە‌ ئامێزتدا دە‌نووم. بە‌ڵام داخەكەم، هە‌ر كە دە‌كە‌وینەڕێ، ئە‌سپە‌شێی خەیاڵ بریندارە ‌و لە لوولە‌ی مە‌رگ ترساوە و دوا فرمێسك لە چاویدا قە‌تیس دەمێنێت ….

هە‌رچە‌ندە هێزدە‌داتە بە‌رخۆی، بە‌ڵام درەنگە و ئە‌ژنۆكانی لە‌هێزكە‌وتوون. ناچاردە‌بین ملی ڕێگەی مان ‌و نە‌مان‌ بە‌دە‌شت ‌و كێواندا بگرینەبە‌ر، تا دە‌گە‌ینە دە‌رگەی سنوور. دە‌رگەوان لوولە‌ی مە‌رگ دە‌كاتە دڵمان ‌و داوای بە‌ڵگە‌ی یاسایی دە‌كات، پاشان سوورانە. بە‌ڵام سوورانە‌ی سنووری نیشتیمانی پیرۆز، ئێستاكە وە‌ك جاران نییە‌ ! ناتبە‌نە دیواخانی ئاخا، تا میش ‌و مە‌گە‌زی حە‌زی لە هە‌نگوینی كچێنیتدا تێر‌ بكات.

نا .. نا .. ئێستاكە سوورانە‌ی ئە‌م نە‌زمە نوێیە، دە‌بێ شیلە‌ی گیان بدە‌ی، تا جەنڕاڵەكان لە‌ كۆشكە سپی و شین و بۆرەكانی توركیا و ئۆروپا ‌و ئەمریكادا، هیلاكی‌ و ترس‌ و توڕە‌یی بە‌رە‌كانی جەنگ،‌ بە‌سە‌ر كچە مێر‌مناڵە تایلەندی و پۆلۆنییە‌كاندا دامركێننە‌وە. ئاخر ڕێبوارانی سە‌‌رسنوور زۆرن. بووك ‌و زاوای هە‌ڵهاتوو زۆرن. فریاناكە‌ون لە دیوە‌خانە بە كەلـلەسەر هەڵچنراوەكاندا شە‌وانی سوورانە گە‌رمبكە‌ن. یان لە‌وانە‌یە ترسی نە‌خۆشیە‌ك بێت لە بووكە‌ هە‌ڵبزركاوە‌‌كانە‌وە، كە بوونە‌تە خۆراكی دێوە‌زمە‌ی ئابلۆقە‌ی ئابووری، نەكا جەستەی پیرۆزیان كرماوی بكا. خۆ ئە‌گە‌ر بڵێی كاكی قارە‌مان، خۆ ‌من كارگە‌ی قیرە‌كە یا ‌پەنگەی پەخمە و كارگەی ئاوە‌تە‌ماتە‌م ئاودیونەكردووە و بازرگان نیم، تا باجم لە‌سە‌ر‌دابنین .. خۆ من لە ئۆ‌روپا تۆڕی كڕین ‌و فرۆشتنی ژنانم نییە، لەوێش هەر كۆیلەی سەروەرەكانی ئێوەم. خۆشە‌ویستی خۆمە‌ و گراوی خۆمە، دە‌مهە‌وێ لە‌تەكمدا بژیم …
پاسە‌وانەكان ڕۆ‌بۆتئاسا، بێ یە‌ك‌‌ و دوو بەسەرماندا دەگوڕێنن:
بڕۆ بابە بڕۆ، خوشە‌ویستی چی ‌و گراوی چی. مەم‌ و زینە! زووكە دە‌ی، خوا‌خوات بێت یە‌كێ لە لێپرسراوە‌كان لە‌م نێوەدا پە‌یدانە‌بێت. خۆت دەزانیت، ئە‌م ژنەجوانە ببینێت، ئە‌وكات ئیدی…

[موچركێك بە‌لە‌شیدا دێت، بەپە‌لە لەسەر نووسینەكەی بەردەوام دەبێت ]

“خێراكە دە‌ی ! یارمە‌تی حكومە‌تی ساوای هە‌رێم بدە … ”

[ماسوولكەكانی گرژدەبن و هەڵدەستێتەوە و ڕوو لەبینەران]

“بە‌ڵێ ئازیزەكەم، ئا بە‌م جۆرە، بۆ بەیەكگەییشتنەوە و دەربازبوون لە جەنگ و مەینەت، دە‌بێت سوورانە بدە‌ین، سوورانە‌ی سە‌ردەم …. سورانەی سەردەم …. سورانەی سەردەمممم ….”

Suraney Serdem

Suraney Serdem

Şwên : Jûrêkî asayî, lelay rastewe lawêk leser kursîyek, leberdem mêzêkî Nûsîn danîştuwe, Glopêk le raserî kizdesûtêt. Lelay çepewe Tabloyekî kîmyabaranî Hellebce û Enfal hellwasrawe û dezgeyekî têlefon berçawdekewêt. ]Muzîkêkî aram dêtegwê[ laweke nûqmî deryay Xeyall buwe û çawî brrîwete xallêk leser dîwarekey beramberî. Serêkî pênûsekey beddan girtuwe û bedestî yarî be pênûseke dekat. ]Lem bareda maweyek demênêtewe[ lepirr wek le xew rabûbêt, destêk bepriçe alozkawekeyda dehênêt û seyrî dîwarekanî dewruberî dekat û wek pesendkirdnî ewey be Xeyallîdadêt, serî deleqênêt.

Wek grêkwêrey kirdbêtewe, bepirtaw pênûsekey degrête dest û destbenûsîndekat. Letek darriştnî Wişe û Ristekan destekey dîkey girmolle dekat û girjî derûnî le hêllekanî nêwçewanîda derdekewêt, çendcarêk ştêk denûsêt û pere kaxezekan dedrrênêt, ]hestaneweyekî ktupir, çend car hatûçûn lem serewe bo ewserî jûreke[. Lepir bzeyek hêllegirjekanî nêwçewanî desrrêtewe, herdû destî behêmay dozînewey ştêk pêkdadedat. Le şêwey semada le dewrî xoy desurrêtewe û dûbare pênûsekey degrêtewedest. Letek berzibûnewey muzîkeke rewtî Nûsînekey xêratir debêt, herwek ewey ke leser awazî muzîke xerîkî honînewey arezuwekanî bêt.

[ Zengî têlefon lepirr raydeçllekênêt, wek ewey demêkbêt, ke çawerrêy ew zenge bêt, bepele xoy degeyênête lay têlefoneke]

Laweke : bellê. Aram ( dengî Kçêk ) debîstirêt

Dengeke : elu .. Elu ( dengeke dûr dyare)

Aram : [ paş hellwêsteyekî kurt, wek bllêy dengeke nanasêt]

Dengeke : elu .. Aram

Aram : [ wek bujaneweyek, bexoyda dêtewe] : Azîz Gyan toyt, çonît, Gullekem? Ewe lekwêwe, Kçî Asman?

Dengeke : lêrem.

Aram : ]aramî lêhelldegîrêt, bedem duwanewe hatûço deka û dest radeweşênêt[ lêre ! Çon hatî, key?

Dengeke : ewe çîdellêy ! Min lêrem, le sulêmanî.

Aram : ] dûbare degerrêtewe serbarî pêşûy[ xenî bûm, wamzanî …

Dengeke : watzanî çî, ey birryar nîye, xot bedwamda bêytewe ?

Aram : ay bedbextî, xo mint kuşt, nedeng û nerreng !

Dengeke : le xot bipirse, min herdem çawerrêm. Keçî toş, dellîy êmet lebîrnemawe ?

Aram : eme çîye ? Min berdewam namet bo denûsim, agadart dekemewe ke boçî nehatûmetewe. Axir sefer buwe be yarî qumar û min natwanim. Xot dezanît her Roje û leşkirî wllatêk kêşdekene suleymanî û hewlêr, to detwanî tenya seferbkey.

Dengeke : çon , letek kê ? Dellêy bîrtiçuwe, ke lêre kiç boy nîye tenya seferbkat, Yasa rêgenadat !

Aram : ax, letek Kesêk derbazbe, min bexom lem berî snûr çawerrêt dekem …

Dengeke : axir min çon lew hemû bazirge û rawetajîye rizgarimdebêt ?

Aram : toş wek hemuwan, debêt sûrane bdey. Pêmbllê, êsTake çi dekey, wrey carant mawe? Le etk û radûnanî Cengî nêwxoda bernekewutuy ?

Dengeke : ta êsTake na, bellam wexte şêtbim. be Gyanî to leme zyatir Twanamnîye. Were rizgarimbke ! Dûrî to û şerr û şorr. Hemû Rojêk le rêy karge ta degemewe Mall, çawerrwanî Merg dekem. Axir to nazanî barudoxeke çone! Her Kese û Xwaxwayetî derçê û rizgarîbêt. Bellam Twanay dewêt. To bom bnûse, min çî bkem, çon bgeme lay to? Bes tenya carêkî dîke bitbînmewe. Îdî hîçim nawêt. Şaduman debim, ger le amêzî toda bmirm. Ay le tenyayî û xoxwardnewe. Xeyall, tasem naşkênêt. Wexte le agrî …. Desûtêm û agir le bîrewerîyekanim berdedat. Rojane hezaran car hezekanim zîndebeçalldekem û Celadî ‘îşq kifnyan be Balladebrêt û bayequşêk be mnarey mizgewtêkewe wêrd û stayşî bêgerdîyan dexwênêt. Çi Rojgarêke têykewtîn ?

Aram : xot ragre, min le to xraptir. Axir eger to dêwezmey tenyayî xerîkbêt rawtibkat, ewa mnî qût dawe! Min le henawîda şerrî hatnederewe dekem, letek naumêdî dest û pence nerimdekem. Dillnyabe Gullegyan! Min le to hallm şirrtre. Meger bgeyte lam botî baskem, bêtoyî watay çîye! Xemî to û barî ew Xellke, xewî lêzrrandûm. (31)î ab temabirrtbûm. Bellam hîwam pête em careş destibxeynewe nêwdestî yek, ta le Şewêkî bêhawtada leberrrûnakî Mangeşewda, le kenarî rûbarî (Rhein) Xemekan bdeynedem şepole serşêt û yaxîyekan, qaqrrî em Sallane be Maç parawbê û sêberî lêkallawman bedem crîwey estêrekanewe semabka û dengdanewey qaqay pêkenînman snûrekan bibrrêt.

Dengeke : çîye dellêy bûy be honer? Ay ke namekant çende arambexşin.

Aram : Kçê axir Ewînî to Mrov dekate balldarêkî berzefrr. Hemîşe le hoşimda awazî dwant muzîkêkî cadûîyye û wşekan le mêşkimda danedane dehonêtewe, dengit le gwêmda dengdedatewe û kêş û serwa be Xeyallekanim debexşêt. Tenya katê aramdebim, ke Xeyall le deryay yadgarîyekantanda nûqmimdekat. Pêkenîne sadeket, Mergêgî arame bo janekanî derûnim.

Dengeke : zû zû namem bo bnûse, ta bzanim çîbkem !

Aram : beçawan. Her awaş debê. To bezûtrîn kat derbçît, axir boy heye Xwakanî serzewî Dergekan dabxen. Ewsake debîne ekterêkî şêt le şanogerîyekî Xemnakda.

Dey Azîzekem dû wşe le derewey Yasakan be gwêmda bçirpêne, taweku em Şew be yadî caran le sermestîda serxewêk bişkênim.

Dengeke : Gyanekem xoşimdewêy her lesnûrekan derbazbim, ewsake hemû Şewê pêş lecûllekewtinî Pêllwekanman, em Rojaney rebenî lebîrî xoman berînewe û toş parçe honraweyekim legirdinbkey. Hemû Rojêk ber le çûneserkar begzingî beyanda Maçim bo berrêke. Şewbaş xewêkî asûde û dûr le cencallî jyan.

Aram : zor supas Azîzekem, jêy yadgarîyekant têrjenîmewe û be awazey Ewîn mestitkirdim. Şewêkî şad û xewêkî dûr le tris .

[têlefoneke dadenêtewe û behengawî xêra dêt û deçêt. Ahêk helldekêşêt, le barî semada leser yek laq werdesûrrê û berew têlefoneke deçêtewe] :
Ay ke jyan çende dijware. Dest bo her ştêk debey, wekumar pêtewededat û wîstekan cwanemergdekat. Tenya Jyan herzane, Jyan, Jyan, Jyan..

[dûbare leberdem mêzeke dadenîşêtewe û pênûseke be Destewedegrêt û serhelldebrrêt]

Na, natwanim bxewm. Axir jandemgirê, Jan .. Janî … ( dest dekatewe be Nûsîn .. Ledllî xoyda …

” Janî Xeyallêkî dîke …. Swarî espeşêy xozge yaxîyekan debmewe. Em care le pêdeştêkî dîkewe. Le hewrazêkî dîkewe, dêmewe kîşwerekey êwe.
Snûr le dway snûr debrrim, herçî Serbazî çeqîndrawe, çekî pêdadenêm. Ta cêjuwanekey caran, xom tawdedem. Bo satêk wek Mnallêkî birsî, le şîlawî Ewîn têrdexomewe. Mestasa aram aram le amêztda denûm. Bellam daxekem, her ke dekewînerrê, espeşêy Xeyall brîndare û le lûley Merg tirsawe û dwa firmêsk le çawîda qetîs mawe ….

Herçende hêzdedate berxoy, bellam drenge û ejnokanî lehêzkewtûn. Naçardebîn mlî rêgey maniwneman bedeşt û kêwanda bigrîneber, ta degeyne Dergey snûr. Dergewan lûley Merg dekate dillman û daway bellgey Yasayî dekat, paşan sûrane. Bellam sûraney snûrî nîştîmanî pîroz, êsTake wek caran nîye! Natbene dîwaxanî axa, ta mîş û megezî hezî le henguynî Kçênîtda têr bkat.

Na .. Na .. Êstake sûraney em Nezme nwêye, debê şîley Gyan bdey, ta cenrrallekan le koşke spî û şîn û borekanî turkya û orupa û emrîkada, hîlakî û tris û turreyî berekanî Ceng, beser Kçe mêrimnalle taylendî û polonîyekanda damrikênnewe. Axir rêbwaranî sersinûr zorn. Bûk û zaway hellhatû zorn. Firyanakewn le dîwexane be kelleser hellçinrawekanda Şewanî sûrane gerimbken. Yan lewaneye tirsî nexoşyek bêt le bûke hellbzirkawekanewe, ke bûnete xorakî dêwezmey abloqey abûrî, neka cestey pîrozyan kirmawî bka. Xo eger bllêy kakî qareman, xo min kargey qîreke ya pengey pexme û kargey awetematem awdîwnekirduwe û bazirgan nîm, tabacim leserdabnîn .. Xo min le orupa torrî krrîn û froştinî jnanim nîye, lewêş her koyley serwerekanî êwem. Xoşewîstî xome û grawî xome, demhewê letekimda bjî … Pasewanekan robotasa, bê yek û dû beSermanda degurrênin:

Brro babe brro, xuşewîstî çî û grawî çî. Mem u Zîne ! Zûke dey, Xwaxwat bêt yekê le lêprisrawekan lem nêweda peydanebêt. Xot dezanît, em jnecwane bibînêt, ewkat îdî…

[Muçrikêk beleşîda dêt, bepele leser Nûsînekey berdewam debêt ]

“xêrake dey ! Yarmetî hkumetî saway herêm bde … “

[ masûlkekanî grijdebin û helldestêtewe û rû lebîneran]

“bellê Azîzekem, a bem core, bo beyekgeyîştnewe û derbazbûn le Ceng û meynet, debêt sûrane bdeyn, sûraney serdem …. Suraney serdem …. Suraney serdemmimim ….”

حه‌فت و هه‌شت

حه‌فت و هه‌شت *

شوێن : سه‌رشه‌قامێك [جار جاره‌ ده‌نگی ئۆتۆمۆبێل، هاواری ئه‌ره‌بانه‌چی و مناڵانی شتفرۆش]. له‌لای ڕاسته‌وه‌ مێزیك، كچێكی جوان، پۆشاكی جۆری پوله‌كه‌یی زه‌ردی كوردی پۆشیوه‌، جامه‌دانییه‌كی سوور له ‌پشتسه‌ری هه‌ڵاواسراوه‌ و به‌ ‌زەرد له‌ سه‌ری نووسراوه‌ “ئۆتۆنۆمی ڕاستەقینە …”. له‌لای چه‌په‌وه‌ میزێك، كچێكی باریكئه‌ندام، پۆشاكی له‌ جۆری ڕیشی مامه‌ی پۆشیوه‌ و پشتوێنێكی سه‌قزی له‌ كه‌مه‌ری به‌ستووه‌، جامه‌دانییه‌كی سه‌وز له‌ پشتسه‌ری هه‌ڵواسراوه‌ و له‌ ناوه‌ڕاستیدا به‌ سوور نوسراوه‌ “مافی چاره‌ی خۆنووس …”.

[پیاوێكی ته‌مه‌ن باڵا مامناوه‌ندی، سه‌ر و ڕیشی ماشوبرنجی، پۆشاكێكی كۆنه‌ و دڕاوی پۆشیوه‌، له‌ كچه‌ پۆشاك زه‌رده‌كه‌ نزیكده‌بێته‌وه‌ و به‌ وردی سه‌رنجی كچه‌كه‌ ده‌دات و له‌به‌رخۆیه‌وه‌ ده‌دوێت]

– ئای كه‌ پۆشاكه‌كه‌ی چه‌نده‌ جوانه‌، ئاخۆ گه‌ر مژده‌ بیپۆشێت، چه‌ندی لێبوه‌شێته‌وه‌ و چه‌ند خانومانبێت ؟ ئه‌ویش وه‌ك هاوه‌ڵه‌كانی له‌ ئاهه‌نگه‌كانی فێرگه‌دا خۆی بڕازێنێت، ئای له‌م ڕۆژگاره‌ لۆ هه‌مووان ناتوانن پۆشاكی جوانیان هه‌بێت ؟

[ له‌ پڕ ده‌نگێكی ناسك دایده‌چڵه‌كێنێت]

كچه‌كه‌ پۆشاكزه‌رده‌كه‌: مامۆستا، یاخوا به‌خێربێیت، هاتووی ده‌نگ به‌ لیستی خۆت بده‌ی، لیستی زه‌رد؛ لیستی برسییان، ده‌نگ به‌ ئاشتی بده ‌!

ڕێبواره‌كه‌ : [وه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ گوێی له‌ قسه‌كانی كچه‌كه‌ نه‌بووبێت، له‌به‌رخۆیه‌وه‌] ئای له‌م داستانه‌ چه‌نده‌ كۆنه‌، ئاوا ده‌زانێت، كە نه‌مبیستووه ‌! [ڕوو له‌ كچه‌كه‌ ده‌پرسێت] بابت كاری چییه‌ ؟

كچه‌كه ‌: به‌ڕێوه‌به‌ری شاره‌وانییه‌، پێشمه‌رگه‌ی شۆڕشی ئه‌یلووله‌ !

ڕێبواره‌كه ‌: [به‌توانجه‌وه‌] ئا .. ده‌یناسم، چاكی ده‌ناسم چ قاره‌مانێكه‌. كاتی خۆی پاش حه‌فتاكان لای من پیشمه‌رگه‌ بوو، كاڵا شایسته‌ی باڵا، ئمم … ئمم …
كچه‌كه ‌: ده‌ی كه‌واته‌ هاتووی ده‌نگ به‌ پارتی خۆت بده‌ی ؟

ڕێبواره‌كه ‌: نا كچی خۆم، به‌ هه‌ڵه‌داچوویت، من كۆنه‌ مسته‌شار نیم، خوا بازارتانبدات.

[ پاش كه‌مێك ئه‌وجار به‌ره‌و كچه‌ به‌رگ سه‌وزه‌كه‌ ده‌ڕوات و پۆشاكەكەی ئەویش زۆر سه‌رنجی ڕاده‌كێشێت، له‌به‌رخۆیه‌وه] ‌

– نا ئه‌مه‌یان جوانتره‌، ئه‌و پشتوێنه‌ كاتێك كه‌ خاتوون ده‌زگیرانم بوو، داوایلێكردم گوتی “توخوا جه‌مال بۆم بكڕه‌”. منیش وتم: كچێ ئاخر به‌چی؟ نیمه‌، مه‌گه‌ر خۆم بفرۆشم. ئای خاتوونه‌كه‌م زۆر ده‌ترسم ئه‌و ئاواته‌ به‌ریته‌ ژێرگڵ، به‌ڵام نا، بڕواناكه‌م تاسه‌ر دونیا هه‌ر ئاوابێت. ئه‌م شه‌وه‌زه‌نگه‌ی برسییه‌كان، هه‌ر ده‌بێت كۆتاییه‌كی هه‌بێت. دڵنیام له‌ته‌ك گزنگی ئه‌و به‌یانه‌، ئه‌م چارشێوه‌ ڕه‌شه‌ی سه‌روه‌ران له‌سه‌ر بیر و هۆشی مرۆڤایه‌تی لاده‌درێت. خاتوونه‌كه‌م ئه‌گه‌ر من و تۆش نه‌یبینین، ئه‌وا دڵنیام كه‌ نه‌وه‌كانمان ده‌یبینین.

كچه‌ پۆشاك سه‌وزه‌كه ‌: به‌خێربێیت خاره‌ گیان. دیاره‌، خه‌ركی زه‌حمه‌تكێش، خاوه‌نی خۆی ده‌ناسیتن. [به‌ په‌نجه‌كێشان بۆ كچه‌ پۆشاك زه‌رده‌كه‌] كۆنه‌په‌رست و به‌كرێگیراون. ئاخا و ئاخاوات له‌خۆده‌گرن. ناوی به‌ڕێزتان چیبوو؟ به‌دڵنیاییه‌وه‌ پاش ئه‌مه‌ یارمه‌تیتان ده‌درێت و سه‌ره‌نجامه‌كه‌ی به‌دڵی ئه‌نگۆ ده‌بیتن !

ڕێبواره‌كه ‌: به‌ته‌مان چی لۆ ئێمه‌ بكه‌ن ؟

كچه‌كه ‌: كوردستان ڕزگارده‌كه‌ین، كارگەكان ده‌خه‌ینه‌وه‌گه‌ڕ، گونده‌كان ئاوه‌دانده‌كه‌ینه‌وه‌، بارزگانی له‌ته‌ك ده‌رودراوسێیان و موچه‌ دواكه‌وتووه‌كانیش ده‌درێنه‌وه ‌…

ڕێبواره‌كه ‌: كەواته‌ بۆ من هیچ !

كچه‌كه ‌: كو هیچ، لۆ ئه‌وانه‌ هیچن ؟

ڕێبواره‌كه‌ : ئه‌وانی تۆ گوتتن، هیچیان لۆ ئێمه‌ نین، تەنیا لۆ بازرگان و خاوه‌نكار و خاوه‌نزه‌وییه‌كانن‌. كاتی خۆشی كه‌ به‌عس فه‌رمانڕه‌وابوو، بارزگانی هه‌بوو، كارگه‌كان له‌گه‌ڕدابوون، وڵات ئاوه‌دانبوو، موچه‌ هه‌بوو، به‌ڵام مناڵه‌كانی ئێمه‌ هه‌ر له‌ ژیان بێبه‌شبوون !

كچه‌كه ‌: خاره‌ وه‌ره‌ تاقیبكه‌ره‌وه‌، بزانه‌ هه‌ر ئاوایه‌، كو له‌ خۆته‌وه‌ ئه‌و بڕیارە بۆ سبه‌ینێ ده‌ده‌یت ؟

ڕێبواره‌كه ‌: نا كچی خاره‌ی، له‌ سه‌رده‌می باپیرانمانه‌وه‌ تاكو ئێستا هه‌ر تاقیده‌كه‌ینه‌وه‌، یه‌ك له‌ یه‌ك خراپتر، هه‌مووان زالوئاسا له‌ گه‌رووی مار و مندارماندا ئاوسان. به‌ڵام ئێمه‌ ڕه‌نگ زه‌ردتر و برسیتربووین. كچم ئه‌و قسانه‌ لۆ كەسانی گێل و نه‌فام به‌چێژن، خوا ڕزقتانبدات.

[ له‌م كاته‌دا ئه‌ره‌بانه‌چییه‌ك به‌ده‌م ڕاكێشانی ئه‌ره‌بانه‌كه‌یه‌وه‌ تێده‌په‌ڕێت و ھاواردەكات …]

ئه‌ره‌بانه‌چی : وه‌ره‌ خاره‌ گیان، وه‌ره‌ لۆ سرقی جوان، سرقی قودسی كوردستان، لۆ نیوه‌ڕۆی ئه‌م به‌هاره‌، له‌گه‌ر پیازه‌ته‌ڕه‌ی، خواردنی خه‌ركی هه‌ژاره‌. ئای كه‌ چه‌ند خۆشه‌ …..

[ له‌م كاته‌دا كچه‌ سه‌وزپۆشه‌كه‌ چه‌پڵه‌یه‌كی بۆ لێده‌دات و قسه‌كه‌ی پێده‌برێت …]
ڕێبواره‌كه‌ : كوڕم، مه‌لا …. فتوای داوه‌، سرقی قودس حه‌رامه‌، چونكه‌ جوله‌كه‌ تێیدا ده‌سه‌ڵاتداره‌ !

ئه‌ره‌بانه‌چی: خاره‌، جوله‌كه‌ی چی، كه‌ركووكی قودسی كوردستان.
ڕێبواره‌كه ‌: ببووره‌ كوڕم، نەمزانی سرقی كەركووك ده‌رێیت، بروابكه‌ برنج و ڕۆنمان نییه‌، تا بیكه‌ینه‌ دۆرمه‌، خۆزگه‌ به‌وه‌ی كه‌ ده‌یخواتن.

ئه‌ره‌بانه‌چی : وامزانی هه‌ر ئێمه‌ بێبرنج و ڕۆنین، هه‌ی ! [ ئه‌ره‌بانه‌چییه‌كه‌ به‌ وردی سه‌رنجێكی كچه‌كه‌ ده‌دات و ئاهێك هه‌ڵده‌كێشێت، له‌ پر ده‌نگی ئه‌ره‌بانه‌چییه‌كی دی ڕایده‌چڵه‌كێنێت]

ئه‌ره‌بانه‌چی دووه‌م: گندۆره‌، گندۆره‌ی ئێرانێ، زەردە، شیرینه‌ وه‌كی شه‌كری. وه‌ره‌ خاره‌ بیرتنه‌چێ، لۆ منداره‌كانت ئه‌و شه‌مامه‌ جوانه‌ی [به‌ لاچاوێك سه‌ریری كچه‌ زه‌ردپۆشه‌كه‌ ده‌كات] هه‌ر ده‌رێی گێمه‌ڕه‌، ئای چه‌نده‌ نه‌رم و خۆشه.‌ [ ڕوو له‌ ئه‌ره‌بانه‌چی یه‌كه‌م] خۆت لاده‌ حه‌لۆ، با ده‌ركه‌وێت مانگی چارده ‌!

ئه‌ره‌بانه‌چی یه‌كه‌م : باشه‌ هه‌تیم خۆ نه‌تكڕییه ‌! [دە تێده‌په‌ڕێ]

ئه‌ره‌بانه‌چی دووه‌م : ده‌ی خاره‌ لێمبكڕه‌، گوندۆره‌ی ئیرانێ، خۆزگه‌م به‌وه‌ی ده‌یخواتن.

ڕێبواره‌كه ‌: خاره‌ گیان، منداره‌كانم له‌ به‌دخۆراكیدا تووشی سكچوون بوون، گوندۆره‌ خراپه‌ لۆیان.

ئه‌ره‌بانه‌چی : ئاخر خاره‌، هی ئێرانه‌، بۆ سكچوون باشترین ده‌رمانه‌. گوێم له‌ ته‌له‌فزیۆنی [گوران] بوو، گوتی “له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌ له‌ نه‌خۆشخانه‌كاندا داووده‌رمان نییه‌، بۆ سكچوون گوندۆره‌ بخۆن، باشترین ده‌رمانه‌”، به‌تامه‌، نه‌رمه‌، شیرینه‌، شیریین !
ڕێبواره‌كه‌ : ها.. ها..ها [به‌ده‌نگێكی به‌رز] كوڕی خۆم، خه‌تای تۆ نییه‌، دونیاكه‌ پێچه‌وانه‌یه‌، بۆیه‌ ژه‌هری ماریش ده‌بێته‌ هه‌توان. ته‌مه‌ڵ و ته‌وه‌زه‌ڵ پۆشته‌ و ئێمه‌ش برسی و بێسه‌رپه‌نا.

[ ڕێبواره‌كه‌ ملیڕێ ده‌گرێ و ئه‌ره‌بانه‌چییه‌كه‌ بە لاچاوێك تەماشای كچەكان دەكات و هاوار ده‌كات] ..

– وه‌رن لۆ گندۆره‌ی، زەردە، خڕه‌، نه‌رمه‌، شیرینه‌، خۆ حه‌رام نه‌كرایه‌، ئای كه‌ خۆشه‌، لۆی بمرم !

نۆڤه‌مبه‌ری ١٩٩٧

* پێشتر له‌ ژماره‌ (٢)ی دێسه‌مبه‌ری ١٩٩٧ی گۆڤاری (ژیله‌مۆ)دا به‌ناوی (دوو تاكی یه‌ك جووت پیڵاو) بڵاو بووه‌ته‌وه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌ پێڵاو لای خه‌ڵكی كورد واتای نیگه‌تیڤی هه‌یه‌ و بۆ ئەوەی لای خوێنه‌ر ناڕۆشنی دروستنه‌كات، له‌م بڵاوكردنه‌وه‌یه‌دا گۆڕیم به‌ (حه‌وت و هه‌شت) كه‌ وه‌ك (6 ، 9)ی ئینگلیزی وان و هه‌مان مه‌به‌ستی پێشوو ده‌گه‌یێنێت و له‌ هیچ بارێكیاندا ئامانجم گه‌یاندنی تێڕوانینی خێڵه‌كیی و ده‌ره‌به‌گیی نییه‌ بۆ پێڵاو.

Hewt û Heşt

Hewt û Heşt *

Şwên : serşeqamêk [car care dengî otomobêl, hawarî erebaneçî û mnallanî ştifroş]. Lelay rastewe mêzîk, kçêkî cwan, poşakî corî pulekeyî zerdî kurdî poşîwe, camedanîyekî sûr le piştserî hellawasrawe û be zerd le serî nûsrawe “otonomî rasteqîne …”. Lelay çepewe mîzêk, kçêkî barîkendam, poşakî le corî rîşî mamey poşîwe û piştwênêkî seqzî le kemerî bestuwe, camedanîyekî sewz le piştserî hellwasrawe û le nawerrastîda be sûr nusrawe “mafî çarey xonûs …”.

[pyawêkî temen balla mamnawendî, ser û rîşî maşubrincî, poşakêkî kone û drrawî poşîwe, le kçe poşak zerdeke nzîkdebêtewe û be wirdî sernicî kçeke dedat û leberxoyewe dedwêt]

– ay ke poşakekey çende cwane, axo ger mijde bîpoşêt, çendî lêbweşêtewe û çend xanumanbêt? Ewîş wek hawellekanî le ahengekanî fêrgeda xoy brrazênêt, ay lem rojgare lo hemuwan natwanin poşakî cwanyan hebêt?

[ Le pirr dengêkî nask daydeçllekênêt]

Kçeke poşakzerdeke: mamosta, yaxwa bexêrbêyt, hatûy deng be lîstî xot bdey, lîstî zerd; lîstî birsîyan, deng be aştî bde !

Rêbwareke : [wek ewey ke gwêy le qsekanî kçeke nebûbêt, leberxoyewe] ay lem dastane çende kone, awa dezanêt, ke nembîstuwe ! [Rû le kçeke deprisêt] babt karî çîye ?

Kçeke : berrêweberî şarewanîye, pêşmergey şorrşî eylûle !
Rêbwareke : [betwancewe] a .. Deynasm, çakî denasm çi qaremanêke. Katî xoy paş heftakan lay min pîşmerge bû, kalla şayistey balla, mim … Mim …

Kçeke : dey kewate hatûy deng be partî xot bdey ?

Rêbwareke : na kçî xom, be helledaçûyt, min kone misteşar nîm, xwa bazartanbdat.

[ paş kemêk ewcar berew kçe berg sewzeke derrwat û poşakekey ewîş zor sernicî radekêşêt, leberxoyewe]

– na emeyan cwantre, ew piştwêne katêk ke xatûn dezgîranim bû, dawaylêkirdim gutî “tuxwa cemal bom bikrre”. Mnîş wtim: kçê axir beçî ? Nîme, meger xom bifroşm. Ay xatûnekem zor detrism ew awate berîte jêrgill, bellam na, birrwanakem taser dunya her awabêt. Em şewezengey birsîyekan, her debêt kotayyekî hebêt. Dillnyam letek gzingî ew beyane, em çarşêwe reşey serweran leser bîr û hoşî mrovayetî ladedrêt. Xatûnekem eger min û toş neybînîn, ewa dillnyam ke newekanman deybînîn.

Kçe poşak sewzeke : bexêrbêyt xare gyan. Dyare, xerkî zehmetkêş, xawenî xoy denasîtin. [Be pencekêşan bo kçe poşak zerdeke] konepersit û bekrêgîrawn. Axa û axawat lexodegrin. Nawî berrêztan çîbû? Bedillnyayyewe paş eme yarmetîtan dedrêt û serencamekey bedllî engo debîtin !

Rêbwareke : beteman çî lo ême bken?

Kçeke : kurdistan rizgardekeyn, kargekan dexeynewegerr, gundekan awedandekeynewe, barizganî letek derudrawsêyan û muçe dwakewtuwekanîş dedrênewe …

Rêbwareke : kewate bo min hîç !

Kçeke : ku hîç, lo ewane hîçin ?

Rêbwareke : ewanî to guttin, hîçyan lo ême nîn, tenya lo bazirgan û xawenkar û xawenzewîyekanin. Katî xoşî ke be’si fermanrrewabû, barizganî hebû, kargekan legerrdabûn, wllat awedanbû, muçe hebû, bellam mnallekanî ême her le jyan bêbeşbûn !

Kçeke : xare were taqîbkerewe, bzane her awaye, ku le xotewe ew birryare bo sbeynê dedeyt ?

Rêbwareke : na kçî xarey, le serdemî bapîranmanewe taku êsta her taqîdekeynewe, yek le yek xraptir, hemuwan zaluasa le gerûy mar û mindarmanda awsan. Bellam ême reng zerdtir û birsîtribûyn. Kçim ew qsane lo kesanî gêl û nefam beçêjn, xwa rizqtanbdat.

[ lem kateda erebaneçîyek bedem rakêşanî erebanekeyewe têdeperrêt û hawardekat …]

Erebaneçî : were xare gyan, were lo sirqî cwan, sirqî qudsî kurdistan, lo nîwerroy em behare, leger pyazeterrey, xwardinî xerkî hejare. Ay ke çend xoşe …..

[ lem kateda kçe sewizpoşeke çeplleyekî bo lêdedat û qsekey pêdebrêt …]

Rêbwareke : kurrm, mela …. Fitway dawe, sirqî qudis herame, çunke culeke têyda desellatdare !

Erebaneçî: xare, culekey çî, kerkûkî qudsî kurdistan.

Rêbwareke : bbûre kurrm, nemzanî sirqî kerkûk derêyt, birwabke brinc û ronman nîye, ta bîkeyne dorme, xozge bewey ke deyixwatin.

Erebaneçî : wamzanî her ême bêbrinc û ronîn, hey ! [ Erebaneçîyeke be wirdî sernicêkî kçeke dedat û ahêk helldekêşêt, le pir dengî erebaneçîyekî dî raydeçllekênêt]

Erebaneçî duwem: gindore, gindorey êranê, zerde, şîrîne wekî şekrî. Were xare bîrtneçê, lo mindarekant ew şemame cwaney [be laçawêk serîrî kçe zerdpoşeke dekat] her derêy gêmerre, ay çende nerm û xoşe. [ Rû le erebaneçî yekem] xot lade helo, ba derkewêt mangî çarde !

Erebaneçî yekem : başe hetîm xo netkrrîye ! [De têdeperrê]

Erebaneçî duwem : dey xare lêmbikrre, gundorey îranê, xozgem bewey deyixwatin.

Rêbwareke : xare gyan, mindarekanim le bedxorakîda tûşî sikçûn bûn, gundore xrape loyan.

Erebaneçî : axir xare, hî êrane, bo sikçûn baştirîn dermane. Gwêm le telefzyonî [guran] bû, gutî “leberewey ke le nexoşxanekanda dawuderman nîye, bo sikçûn gundore bxon, baştirîn dermane”, betame, nerme, şîrîne, şîrîyn !

Rêbwareke : ha.. Ha..ha [bedengêkî berz] kurrî xom, xetay to nîye, dunyake pêçewaneye, boye jehrî marîş debête hetwan. Temell û tewezell poşte û êmeş birsî û bêserpena.

[ rêbwareke mlîrrê degrê û erebaneçîyeke be laçawêk temaşay kçekan dekat û hawar dekat] ..

– wern lo gindorey, zerde, xrre, nerme, şîrîne, xo heram nekraye, ay ke xoşe, loy bmirm !

Novemberî 1997

* pêştir le jmare (2)î dêsemberî 1997î govarî (jîlemo)da benawî (dû takî yek cût pîllaw) bllaw buwetewe, leberewey ke pêllaw lay xellkî kurd watay nîgetîvî heye û bo ewey lay xwêner narroşnî drustnekat, lem bllawkirdneweyeda gorrîm be (hewt û heşt) ke wek (6 , 9)î îngilîzî wan û heman mebestî pêşû degeyênêt û le hîç barêkyanda amancim geyandinî têrrwanînî xêllekîy û derebegîy nîye bo pêllaw.