Monthly Archives: كانونی یه‌كه‌م 2010

çawpoşînêk le êsta û trajîdyayek bo sbey /6

serincdandnêkî rexneyî le pertûkokey “nîgayek le êsta û xewnêk bo sbey”î merîwan wirya, aras fetah, bextyar ‘elî, rêbîn herdî

beşî şeşem

parastnî ew wêne exlaqîyeye kurdwek mîletêkî xebatker bo azadîyû dadperwerîyû mafî yeksanû dîmukrasyet nîşandedat L.13

nûseran be enqest wênekan têkell deken, emeş bo yekîkirdnî nasîwnalîzm wek aydyolocyay dewlletî serapagîrî borcwazî û xwastî serbexoyî neteweyek le dagîrger û împiryalîzme. eme peleqajêye wek berencamî kallbûnewey wêne dorînekanî berjewendî balla û hawbeşî çîn û twêjekanî neteweye le sayey serwerî borcwazîda.

êstaş takî bêdesellatî kurd, allmanî, emerîkî, ‘ereb û … tid xewn be azadî û dadperwerî û mafî yeksan û dêmokrasî rastewxowe debînêt, bellam le hîç serdemêkda desellatdaran hellgrî em xwast û amancane nebûn û naşbin, îtir ew deselatdarane çi komellêk çete û rêgir bin ya komellêk fîlosof û zana û nûser!

ledestdanî em wêneye yekêke le kolleke sitratîjîyekanî parastnî bûnû manewey mîlletî ême L13- 14

ew wêne têkellkrawey xewn û xebatî xellkî kurd letek xewn û helperistî desellatixwazanî bzavî nasîwnalîstî kurd, hîç kat yekêk nîye le kolleke sitratîjîyekanî parastnî bûn û manewey netewe. eme dahênrawî fîlosofandnî pagende partî (hizbî)yekane. sedan kemenetewe hen, ke hîç kat çansî dewlletbûnyan bo hellnekewtuwe, keçî mawnetewe û deşmênnewe; lewane blucekan, tamîlekan, ke wek kurd beser wlatanî dewruberda dabeşênrawn û hemû ştêkîşyan yasaxe û ew çanse kultûrîyaney ke kurd heybûn, ewan neyanbûn û le êstaşda ew çanseyan nîye. îtir nazanim em tîorîstaney axirzeman, aydyay em têrrwanîneyan lekwêwe hênawe? eme bêcge le xtûkedanî nahuşyarî takî gêrodey demargîrîy nasîwnalîstî, hîçî dîke nîye. درێژە بخوێنەوە

Advertisements

چاوپۆشینێك لە ئێستا و تراژیدیایەك بۆ سبەی /٦

سەرنجداندنێکی ڕەخنەیی له‌ پەرتووکۆکەی “نیگایەك لە ئێستا و خەونێك بۆ سبەی”ی مه‌ریوان وریا، ئاراس فه‌تاح، به‌ختیار عه‌لی، ڕێبین هه‌ردی

بەشی شەشەم

پاراستنی ئه‌و وێنه‌ ئه‌خلاقییه‌یه‌ کوردوه‌ک میله‌تێکی خه‌باتکه‌ر بۆ ئازادیی‌و دادپه‌روه‌ریی‌و مافی یه‌کسان‌و دیموکراسیه‌ت نیشانده‌دات ل.١٣

نووسه‌ران به‌ ئه‌نقه‌ست وێنه‌کان تێکه‌ڵ ده‌کەن، ئه‌مه‌ش بۆ یه‌کیکردنی ناسیونالیزم وه‌ك ئایدیۆلۆجیای ده‌وڵه‌تی سه‌راپاگیری بۆرجوازی و خواستی سه‌ربه‌خۆیی نه‌ته‌وه‌یه‌ك له‌ داگیرگه‌ر و ئیمپریالیزمە. ئه‌مه‌ په‌له‌قاژێیه‌ وه‌ك به‌ره‌نجامی کاڵبوونه‌وه‌ی وێنه‌ دۆرینه‌کانی به‌رژه‌وه‌ندی باڵا و هاوبه‌شی چین و توێژه‌کانی نه‌ته‌وه‌یه‌ له‌ سایه‌ی سه‌روه‌ری بۆرجوازیدا.

ئێستاش تاکی بێده‌سه‌ڵاتی کورد، ئاڵمانی، ئه‌مه‌ریکی، عه‌ره‌ب و … تد خه‌ون به‌ ئازادی و دادپه‌روه‌ری و مافی یه‌کسان و دێمۆکراسی ڕاسته‌وخۆوه‌ ده‌بینێت، به‌ڵام له‌ هیچ سه‌رده‌مێکدا ده‌سه‌ڵاتداران هه‌ڵگری ئه‌م خواست و ئامانجانه‌ نه‌بوون و ناشبن، ئیتر ئه‌و ده‌سه‌لاتدارانه‌ چ کۆمه‌ڵێك چه‌ته‌ و ڕێگر بن یا کۆمه‌ڵێك فیلۆسۆف و زانا و نووسه‌ر!

له‌ده‌ستدانی ئه‌م وێنه‌یه‌ یه‌کێکه‌ له‌ کۆڵه‌که‌ ستراتیژییه‌کانی پاراستنی بوون‌و مانه‌وه‌ی میلله‌تی ئێمه‌ ل١٣- ١٤

ئه‌و وێنه‌ تێکه‌ڵکراوه‌ی خه‌ون و خه‌باتی خه‌ڵکی کورد له‌ته‌ك خه‌ون و هه‌لپه‌رستی ده‌سه‌ڵاتخوازانی بزاڤی ناسیونالیستی کورد، هیچ کات یه‌کێك نییه‌ له‌ کۆڵه‌که‌ ستراتیژییه‌کانی پاراستنی بوون و مانه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌. ئه‌مه‌ داهێنراوی فیلۆسۆفاندنی پاگه‌نده‌ پارتی (حزبی)یه‌کانه‌. سەدان که‌مه‌نه‌ته‌وه‌ هه‌ن، که‌ هیچ کات چانسی ده‌وڵه‌تبوونیان بۆ هه‌ڵنه‌که‌وتووه‌، که‌چی ماونه‌ته‌وه‌ و ده‌شمێننه‌وه‌؛ له‌وانه‌ بلوجه‌کان، تامیلەکان، که‌ وه‌ك کورد به‌سه‌ر ولاتانی ده‌وروبه‌ردا دابه‌شێنراون و هه‌موو شتێکیشیان یاساخه‌ و ئه‌و چانسه‌ کولتوورییانه‌ی که‌ کورد هه‌یبوون، ئه‌وان نه‌یانبوون و له‌ ئێستاشدا ئه‌و چانسه‌یان نییه‌. ئیتر نازانم ئه‌م تیئۆریستانه‌ی ئاخرزه‌مان، ئایدیای ئه‌م تێڕوانینه‌یان له‌کوێوه‌ هێناوه‌؟ ئه‌مه‌ بێجگه‌ له‌ ختووکه‌دانی ناهوشیاری تاکی گێرۆده‌ی ده‌مارگیریی ناسیونالیستی، هیچی دیکە نییه‌. درێژە بخوێنەوە

çawpoşînêk le êsta û tracîdyayek bo sbey/5

serincdandnêkî rexneyî le pertûkokey “nîgayek le êsta û xewnêk bo sbey”î merîwan wirya, aras fetah, bextyar ‘elî, rêbîn herdî

beşî pêncem

yekem: dakokîkirdin le mafekanî însanî kurdu hewilldan bo goranî wênekan

1- ezmûnî syasî kurdî le ezmûnî şorrişgêranewe bo ezmûnî gendellkaran L.11

kame şorrişgêrrî, şorrişgêrrîy lay nûseran çi watayek debexşêt?

ey mafekanî mrove nakurdekanî herêm çî? aya eme nasîwnalîzmêkî pelhawîştû bo şovênîzm nîye?

wek dezanîn komellgey kurdistan (herêm) le komelêk pêkhatey neteweyî û ayînî cyawaz pêkhatuwe û hejmarêkî nakurd degrête xoy û le êsta û sbeynêşda hezaran û milyonan kes çi bo karkirdin û jyan çi bo geştuguzar û projey dîke rû lem devere denên, aya ewane mafî xwartir le kurdanyan debêt? katêk nûseran qse leser maf deken, zor be dyaykrawî bas le mafe mroyyekan (mafe bnerretîyekan, mafe giştî û hawbeşekanî mrov) deken, nek le mafe neteweyyekan. îtir lêreda hîç bwarêk bo pasaw û xoderkêşan lejêr sabatî nasîwnalîzm wek aydîlojyay dewllet namênêtewe. lêreda zor be zaqî nasîwnalîzmî pelhawîştû bo şovênîzm û hellawardnî mrove nakurdekanî komellgey kurdistan ya herêm le mafe bnerretîyekan, xo nêşan deda û letek desellatda çawşarkê dekat. ewey le ‘îraq, betaybet le herêmda jyabêt, baş ewe dezanêt, ke le sayey dewlletî borcwazî ‘îraqîy piştbestû benasîwnalîzmî ‘erebî pelhawîştû berew şovênîzm, tenya takî kurd le mafe bnerretîy û neteweyî û kultûrîyekanî bêbeş nebuwe, bellku turkman û kildanî û aşûrîyekanîş be heman şêwe bêbeşbûn û ew kemenetewane kewtûnete snûrî cugrafî herêmî kurdistan û nûseran dexwazn lew çwarçêweda mafî mroyî kurd dakokî lêbkrêt! pirsyar eweye, birryare le beramber kê û kame desellatda dakokî lêbkrêt, meger lew snûreda xudî borcwazî kurd serwer nîye, ke desellatdare? درێژە بخوێنەوە

چاوپۆشینێك لە ئێستا و تراجیدیایەك بۆ سبەی/٥

سەرنجداندنێکی ڕەخنەیی له‌ پەرتووکۆکەی “نیگایەك لە ئێستا و خەونێك بۆ سبەی”ی مه‌ریوان وریا، ئاراس فه‌تاح، به‌ختیار عه‌لی، ڕێبین هه‌ردی

بەشی پێنجەم

یه‌که‌م: داکۆکیکردن له‌ مافه‌کانی ئینسانی کوردو هه‌وڵدان بۆ گۆرانی وێنه‌کان

١- ئه‌زموونی سیاسی کوردی له‌ ئه‌زموونی شۆڕشگێرانه‌وه‌ بۆ ئه‌زموونی گه‌نده‌ڵکاران ل.١١

کامه‌ شۆڕشگێڕی، شۆڕشگێڕیی لای نووسه‌ران چ واتایه‌ك ده‌به‌خشێت؟

ئه‌ی مافه‌کانی مرۆڤه‌ ناکورده‌کانی هه‌رێم چی؟ ئایا ئه‌مه‌ ناسیونالیزمێکی په‌لهاویشتوو بۆ شۆڤێنیزم نییه‌؟

وه‌ك ده‌زانین کۆمه‌ڵگه‌ی کوردستان (هه‌رێم) له‌ کۆمه‌لێك پێکهاته‌ی نه‌ته‌وه‌یی و ئایینی جیاواز پێکهاتووه‌ و هه‌ژمارێکی ناکورد ده‌گرێته‌ خۆی و له‌ ئێستا و سبه‌ینێشدا هه‌زاران و ملیۆنان که‌س چ بۆ کارکردن و ژیان چ بۆ گه‌شتوگوزار و پرۆژه‌ی دیکە ڕوو له‌م ده‌ڤه‌ره‌ ده‌نێن، ئایا ئه‌وانه‌ مافی خوارتر له‌ کوردانیان ده‌بێت؟ کاتێك نووسه‌ران قسه‌ له‌سه‌ر ماف ده‌که‌ن، زۆر به‌ دیایکراوی باس له‌ مافه‌ مرۆییه‌کان (مافه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌کان، مافه‌ گشتی و هاوبه‌شه‌کانی مرۆڤ) ده‌که‌ن، نه‌ك له‌ مافه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌کان. ئیتر لێره‌دا هیچ بوارێك بۆ پاساو و خۆده‌رکێشان له‌ژێر ساباتی ناسیونالیزم وه‌ك ئایدیلۆژیای ده‌وڵه‌ت نامێنێته‌وه‌. لێره‌دا زۆر به‌ زاقی ناسیونالیزمی په‌لهاویشتوو بۆ شۆڤێنیزم و هه‌ڵاواردنی مرۆڤه‌ ناکورده‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردستان یا هه‌رێم له‌ مافه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌کان، خۆ نێشان ده‌دا و له‌ته‌ك ده‌سه‌ڵاتدا چاوشاركێ ده‌کات. ئه‌وه‌ی له‌ عیراق، به‌تایبه‌ت له‌ هه‌رێمدا ژیابێت، باش ئه‌وه‌ ده‌زانێت، که‌ له‌ سایه‌ی ده‌وڵه‌تی بۆرجوازی عیراقیی پشتبه‌ستوو به‌ناسیونالیزمی عه‌ره‌بی په‌لهاویشتوو به‌ره‌و شۆڤێنیزم، ته‌نیا تاکی کورد له‌ مافه‌ بنه‌ڕه‌تیی و نه‌ته‌وه‌یی و کولتوورییه‌کانی بێبه‌ش نه‌بووه‌، به‌ڵکو تورکمان و کلدانی و ئاشوورییه‌کانیش به‌ هه‌مان شێوه‌ بێبه‌شبوون و ئه‌و که‌مه‌نه‌ته‌وانه‌ که‌وتوونه‌ته‌ سنووری جوگرافی هه‌رێمی کوردستان و نووسه‌ران ده‌خوازن له‌و چوارچێوه‌دا مافی مرۆیی کورد داکۆکی لێبکرێت! پرسیار ئه‌وه‌یه‌، بڕیاره‌ له‌ به‌رامبه‌ر کێ و کامه‌ ده‌سه‌ڵاتدا داکۆکی لێبکرێت، مه‌گه‌ر له‌و سنووره‌دا خودی بۆرجوازی کورد سەروەر نییه‌، که‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌؟

ئایا ئه‌مه‌ بۆ خۆی به‌ڵگه‌ی ئه‌وه‌ نییه‌، که‌ ده‌سه‌ڵات هه‌ر شوناسێکی هه‌بێت و هه‌ر پۆشاکێکی به‌به‌ردا بکرێت، هێشتا هه‌ر چه‌وسێنه‌ری ئه‌و تاکانه‌ ده‌مێنێته‌وه‌، که‌ پاگه‌نده‌ی نوێنه‌رایه‌تیان ده‌کات؟ درێژە بخوێنەوە

çawpoşînêk le êsta û tracîdyayek bo sbey /4

serincdandnêkî rexneyî le pertûkokey “nîgayek le êsta û xewnêk bo sbey”î merîwan wirya, aras fetah, bextyar ‘elî, rêbîn herdî
beşî çwarem
bellku boeweye beşdarîyek bkeyn le dozînewey çareserî hêmnanew dîmukrasyane bo ew qeyrane gewreyey ezmûnî hukimrranî le herêmda tûşîbuwe. L.9
çareserî hêmnane kameye û mebest le çîye? berdaştî min lew şêwe gorrane, ke nûseran deyixwazn û le serdemî hellbjardnekanda karyan bo kird û em bernameyan bo darrişt, gorrane le serewe û be lutif û bezeyî ramkaranî rêformixwaz û fîlosofanî mrovdost, nek gorranêk ke dwacar debête gorranî komellayetî û rizgarbûnî komelge.
eger be kurtî roll û karkirdî em nûserane dyarî bkeyn, dekate dillnerimkirdnî desellatdaran û le xew raçllekandinyan ya handanî xellk buwe bo dengdan be lîstêk. aya nûseranî desellatîş ke be fermî ewe pîşeyane, bêcge leme hîçîtiryan kirduwe?
“dêmokrasîyane” kameye û tkaye nmûneyekî xwazraw? kame dêmokrasî û leser dest û karkirdî kê? ew dêmokrasîye pişt be kame şêwaz û mîkanîzm debestêt, taku fîlter bo serhellnedanewe ya perwerdekirdnî dzêkîdrust bkat? درێژە بخوێنەوە

چاوپۆشینێك لە ئێستا و تراجیدیایەك بۆ سبەی /٤

سەرنجداندنێکی ڕەخنەیی له‌ پەرتووکۆکەی نیگایەك لە ئێستا و خەونێك بۆ سبەی”ی مه‌ریوان وریا، ئاراس فه‌تاح، به‌ختیار عه‌لی، ڕێبین هه‌ردی

بەشی چوارەم

به‌ڵکو بۆئه‌وه‌یه‌ به‌شدارییه‌ک بکه‌ین له‌ دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌ری هێمنانه‌و دیموکراسیانه‌ بۆ ئه‌و قه‌یرانه‌ گه‌وره‌یه‌ی ئه‌زموونی حوکمڕانی له‌ هه‌رێمدا تووشیبووه‌. ل٩

چاره‌سه‌ری هێمنانه‌ کامه‌یه‌ و مه‌به‌ست له‌ چییه‌؟ به‌رداشتی من له‌و شێوه‌ گۆڕانه‌، که‌ نووسه‌ران ده‌یخوازن و له‌ سه‌رده‌می هه‌ڵبژاردنه‌کاندا کاریان بۆ کرد و ئه‌م به‌رنامه‌یان بۆ داڕشت، گۆڕانە له‌ سه‌ره‌وه‌ و به‌ لوتف و به‌زه‌یی ڕامکارانی ڕێفۆرمخواز و فیلۆسۆفانی مرۆڤدۆست، نەك گۆڕانێك کە دواجار دەبێتە گۆڕانی کۆمەڵایەتی و ڕزگاربوونی کۆمەلگە.

ئه‌گه‌ر به‌ کورتی ڕۆڵ و کارکردی ئه‌م نووسه‌رانه‌ دیاری بکه‌ین، ده‌کاته‌ دڵنه‌رمکردنی ده‌سه‌ڵاتداران و له‌ خه‌و ڕاچڵه‌کاندنیان یا هاندانی خه‌ڵك بووه‌ بۆ ده‌نگدان به‌ لیستێك. ئایا نووسه‌رانی ده‌سه‌ڵاتیش که‌ به‌ فه‌رمی ئه‌وه‌ پیشه‌یانه‌، بێجگه‌ له‌مه‌ هیچیتریان کردووه‌؟

دێمۆکراسییانه‌کامه‌یه‌ و تکایه‌ نموونه‌یه‌کی خوازراو؟ کامه‌ دێمۆکراسی و له‌سه‌ر ده‌ست و کارکردی کێ؟ ئه‌و دێمۆکراسییه‌ پشت به‌ کامه‌ شێواز و میکانیزم ده‌به‌ستێت، تاکو فیلته‌ر بۆ سه‌رهه‌ڵنه‌دانه‌وه‌ یا په‌روه‌رده‌کردنی دزێکیدروست بکات؟

کامە چارەسەر، چاره‌سه‌ری قه‌یرانێك، که‌ ئه‌زموونی فه‌رمانڕه‌وایی له‌ هه‌رێمی کوردستاندا تووشیبووه‌، یا هاوخه‌باتی و هاوسه‌نگه‌ری قوربانیانی ئه‌و فه‌رمانڕه‌واییه‌ بۆ چارەسەری گرفتەکانیان؟ درێژە بخوێنەوە

Çawpoşînêk le êsta û tracîdyayek bo sbey /3

serincdandnêkî rexneyî le pertûkokey “nîgayek le êsta û xewnêk bo sbey”î merîwan wirya, aras fetah, bextyar ‘elî, rêbîn herdî…

beşî sêyem

metirsî qullî dunyay dway raperrîn lewedaye ke syasîyekanî kurd, betaybet ew nuxbeyey leserî serewey heremî syasîdaye, kêşekanî ew dunyaye nabînnû nanasn ke xoyan drustyankirdwe…., zmanêkyan nîye bo qsekirdin leser ew dunyayew dunyabînîyekîş şiknaben qullîy ew kêşane nîşanbdat L.8

weha têgeyîştnêk, eger xoşbawerrkirdnî xellk nebêt, ewa tênegeyîştne le amanc û bnosî hellpey ramyaran bo geyîştin be desellat û beşdarbûn le kayekanî parleman. eger eme hewllêk nebêt bo gêrranewey xoşbawerrîy xellk be sîstemî nwênerayetî, ewa debêt bllêyn, heş beser ew ramyaraney kurd, ke em nûserane dekene rawêjkarî xoyan. min lewe dillnyam, çi amancdarane ya le rêy xudada bêt, nûseran xerîkî awdanî gyakelley aydyolocyay nasîwnalîstîn, aydyolocyayek, ke herdem dexwazêt qewareyek le berjewendî hawbeş û yeksan û teba û hawixwênî takekanî komellêkî hawizman ya hawcugrafya le xoşbawerrîy û destemoyî xellkda çê bkat û lewêşewe her kat xellk narrezay bû, nadadwerîyekanî sîstemî dewlletîy û fermanrrewayî bo nezanî û gemjeyî serkirdekan bgêrrêtewe û le xulêkî hellbijradin û serokayetîyewe bo xulêkî tir xellk çawerrwan rabgrêt.

nûseran, ke le nêwendî roşinbîrîda wek sertopî huşyarîy û danişmendan qse deken, keçî lem serdemey şorrşî zanyarîyekanda, hawkat dewêrn qse lewe bken, ke ramyaranî wllatekeyan, kêşekan nabînin! min nazanim le kwêy dunyada kêşey bê djebzav heye û le kwêda bzavî berhellistkar heye û serwer naybînêt û naynasêt? to bllêy serweranî kurdistan le xorrayî ew hemuwe leşkir û polîs û dezge sîxurî û tîroristane drust bken? bllêy ewane prrojey çakexwazî bin û bo begerrxistnî bêkaranî kurdistan drustyan kirdbin? درێژە بخوێنەوە

چاوپۆشینێك لە ئێستا و تراجیدیایەك بۆ سبەی / ٣

سەرنجداندنێکی ڕەخنەیی له‌ پەرتووکۆکەی نیگایەك لە ئێستا و خەونێك بۆ سبەی”ی مه‌ریوان وریا، ئاراس فه‌تاح، به‌ختیار عه‌لی، ڕێبین هه‌ردی

به‌شی سێیه‌م

مه‌ترسی قوڵی دونیای دوای ڕاپه‌ڕین له‌وه‌دایه‌ که‌ سیاسییه‌کانی کورد، به‌تایبه‌ت ئه‌و نوخبه‌یه‌ی له‌سه‌ری سه‌ره‌وه‌ی هه‌ره‌می سیاسیدایه‌، کێشه‌کانی ئه‌و دونیایه‌ نابینن‌و ناناسن که‌ خۆیان دروستیانکردوه‌….، زمانێکیان نییه‌ بۆ قسه‌کردن له‌سه‌ر ئه‌و دونیایه‌و دونیابینییه‌کیش شکنابه‌ن قوڵیی ئه‌و کێشانه‌ نیشانبدات ل٨

وەها تێگەییشتنێك، ئەگەر خۆشباوەڕکردنی خەڵك نەبێت، ئەوا تێنەگەییشتنە لە ئامانج و بنۆسی هەڵپەی ڕامیاران بۆ گەییشتن بە دەسەڵات و بەشداربوون لە کایەکانی پارلەمان. ئەگەر ئەمە هەوڵێك نەبێت بۆ گێڕانەوەی خۆشباوەڕیی خەڵك بە سیستەمی نوێنەرایەتی، ئەوا دەبێت بڵێین، هەش بەسەر ئەو ڕامیارانەی کورد، کە ئەم نووسەرانە دەکەنە ڕاوێژکاری خۆیان. من لەوە دڵنیام، چ ئامانجدارانە یا لە ڕێی خودادا بێت، نووسەران خەریکی ئاودانی گیاکەڵەی ئایدیۆلۆجیای ناسیونالیستین، ئایدیۆلۆجیایەك، کە هەردەم دەخوازێت قەوارەیەك لە بەرژەوەندی هاوبەش و یەکسان و تەبا و هاوخوێنی تاکەکانی کۆمەڵێکی هاوزمان یا هاوجوگرافیا لە خۆشباوەڕیی و دەستەمۆیی خەڵکدا چێ بکات و لەوێشەوە هەر کات خەڵك ناڕەزای بوو، نادادوەرییەکانی سیستەمی دەوڵەتیی و فەرمانڕەوایی بۆ نەزانی و گەمژەیی سەرکردەکان بگێڕێتەوە و لە خولێکی هەڵبژرادن و سەرۆکایەتییەوە بۆ خولێکی تر خەڵک چاوەڕوان ڕابگرێت.

نووسەران، کە لە نێوەندی ڕۆشنبیریدا وەك سەرتۆپی هوشیاریی و دانشمەندان قسە دەکەن، کەچی لەم سەردەمەی شۆڕشی زانیارییەکاندا، هاوکات دەوێرن قسە لەوە بکەن، کە ڕامیارانی وڵاتەکەیان، کێشەکان نابینن! من نازانم لە کوێی دونیادا کێشەی بێ دژەبزاڤ هەیە و لە کوێدا بزاڤی بەرهەڵستکار هەیە و سەروەر نایبینێت و نایناسێت؟ تۆ بڵێی سەروەرانی کوردستان لە خۆڕایی ئەو هەمووە لەشکر و پۆلیس و دەزگە سیخوڕی و تیرۆرستانە دروست بکەن؟ بڵێی ئەوانە پڕۆژەی چاکەخوازی بن و بۆ بەگەڕخستنی بێکارانی کوردستان دروستیان کردبن؟ درێژە بخوێنەوە

Çawpoşînêk le êsta û tracîdyayek bo sbey / 2

Serincdandinêkî rexneyî le pertûkokey “nîgayek le êsta û xewnêk bo sbey”î merîwan wirya, aras fetah, bextyar ‘elî, rêbîn herdî

Beşî duwem:

Nîgayek le êsta xewnêk bo sbey

Yekêk le taybetmendîyekanî nûseranî derkewtey paş raperrîn, lawazî zman û hejarîy û destepaçeyye le gerran be dway hawwatay wajekanda û wajekanyan wek nuşte lêkirduwe û bo hemû derdêk her ewane denûsin. Wek dezanîn her yeke le bwarekanî serbazî û ramyarî û abûrî û fîlosofî û hzir û evîndarî û …tid zmanî taybetî xoyan heye û wajeyek ke le bwarî fermandan û hêrişkirdnî serbazîda bekar debrêt, nakrêt bo peywendîgirtnî evîndarîy bekar bibrêt û bew core le bwarekanî dîkeşda komellêk waje hen û derbrrînekan wênay taybet be pêwîstîyan berceste deken. Lêreda mebestim le destipêkî pertûkokekey nûserane, ke her le taytllekeyewe ew destepaçeyye zmanewanîyeyan le xoyan nîşan dawe û wêne zmanewanî û komellayetîyekanî pişt ew wajaneyan leberçaw negirtuwe, ewî ke lebarey em pertûkokewe ştêkî nebîstibêt û le camxaney pertûkifroşîyekda berçawî bkewêt, ewa destbecê xeyallî bo roman ya honraweyekî evîndarî deçêt, nek “cîhanbînîyek” ke hemû bwarekanî ramyarîy û abûrîy û komellnasîy û hizrîy girtuwetewe. درێژە بخوێنەوە

چاوپۆشینێك لە ئێستا و تراجیدیایەك بۆ سبەی/ ٢

سەرنجداندنێکی ڕەخنەیی له‌ پەرتووکۆکەی “نیگایەك لە ئێستا و خەونێك بۆ سبەی”ی مه‌ریوان وریا، ئاراس فه‌تاح، به‌ختیار عه‌لی، ڕێبین هه‌ردی

بەشی دووەم:

نیگایه‌ك له‌ ئێستا خەونێك بۆ سبه‌ی

یەکێك لە تایبەتمەندییەکانی نووسەرانی دەرکەوتەی پاش ڕاپەڕین، لاوازی زمان و هەژاریی و دەستەپاچەییە لە گەڕان بە دوای هاوواتای واژەکاندا و واژەکانیان وەك نوشتە لێکردووە و بۆ هەموو دەردێك هەر ئەوانە دەنووسن. وەك دەزانین هەر یەکە لە بوارەکانی سەربازی و ڕامیاری و ئابووری و فیلۆسۆفی و هزر و ئەڤینداری و …تد زمانی تایبەتی خۆیان هەیە و واژەیەك کە لە بواری فەرماندان و هێرشکردنی سەربازیدا بەکار دەبرێت، ناکرێت بۆ پەیوەندیگرتنی ئەڤینداریی بەکار ببرێت و بەو جۆرە لە بوارەکانی دیکەشدا کۆمەڵێك واژە هەن و دەربڕینەکان وێنای تایبەت بە پێویستییان بەرجەستە دەکەن. لێرەدا مەبەستم لە دەستپێکی پەرتووکۆکەکەی نووسەرانە، کە هەر لە تایتڵەکەیەوە ئەو دەستەپاچەییە زمانەوانییەیان لە خۆیان نیشان داوە و وێنە زمانەوانی و کۆمەڵایەتییەکانی پشت ئەو واژانەیان لەبەرچاو نەگرتووە، ئەوی کە لەبارەی ئەم پەرتووکۆکەوە شتێکی نەبیستبێت و لە جامخانەی پەرتووکفرۆشییەکدا بەرچاوی بکەوێت، ئەوا دەستبەجێ خەیاڵی بۆ ڕۆمان یا هۆنراوەیەکی ئەڤینداری دەچێت، نەك “جیهانبینییەك” کە هەموو بوارەکانی ڕامیاریی و ئابووریی و کۆمەڵناسیی و هزریی گرتووەتەوە.

درێژە بخوێنەوە